Glavobolja, visoka temperatura, mučnina kao i bol u mišićima i ukočenost vrata koja onemogućava doticanje prsne kosti bradom, prvi su simptomi kako bakterijskog, tako i virusnog meningitisa. Budući da su simptomi slični onima koje izaziva teža prehlada ili gripa, lako ih je zameniti. Međutim ako su popraćeni crvenim osipom, dezorijentiranošću i nesvesticom, valja odmah potražiti pomoć lekara jer odgađanje lečenja može prouzrokovati ozbiljne posledice. Čak 70 posto infekcija virusnim meningitisom pojavljuje se kod dece mlađe od pet godina, a praćene su simptomima sličnim prehladi.

MENINGITISI
ZAPALJENJE MOŽDANICA

Kako da se zaštitimo?

Meningitisi su oboljenja izazvana različitim uzročnicima koji dovode do zapaljenja moždanih opni. Bolest ugrožava zdravlje ljudi, a pretežno se javlja kod dece. Rasprostranjena je u celom svetu.

Meningitisi se najčešće javljaju kao pojedinačni-sporadični slučajevi, a ređe u obliku epidemija u kojima većinom obolevaju deca (u porodici, dečijoj ustanovi ili na dečijem odeljenju).

Na području Beograda u poslednjih pet godina registruje se prosečno 142 (106-200) obolela od svih kliničkih oblika meningitisa. Oko 60% registrovanih oboljenja čine virusni meningitisi. Obolevanje se registruje na području svih gradskih opština u vidu pojedinačnih slučajeva, bez pojave epidemija tokom poslednjih pet godina.

Uzročnici meningitisa su različite vrste bakterija i virusa.
Od bakterija najčešći uzročnici meningitisa su Haemophylus influenzae tip B, Neisseria meningitidis i Streptococcus pneumoniae.
Kao uzročnici virusnih meningitisa najčešće se mogu javiti entero virusi (Echo, Coxackie), virus zaušaka, malih boginja, ovčijih boginja i dr.

Izvor zaraze kod bakterijskih (gnojnih) meningitisa je čovek, oboleli ili kliconoša, a kod virusnih (seroznih) čovek, oboleli ili virusonoša.

Put prenosa infekcije kod bakterijskih meningitisa je kapljični - direktni kontakt sa obolelim preko kapljica koje se izbacuju pri govoru, kijanju ili kašljanju. Indirektno zaražavanje može nastati preko zagađenih ruku i predmeta.
Kod virusnih meningitisa infekcija se prenosi indirektnim putem - preko zagađenih ruku, predmeta, preko kontaminirane vode, hrane, vektora i vazduhom.

Uzročnici bakterijskih meningitisa najčešće ulaze u organizam čoveka preko sluzokože nosa i ždrela, a virusnih preko organa za varenje i organa za disanje, kože i sluzokože.

Rizik za obolevanje je najveći kod novorođenčadi, male dece i osoba sa oslabljenim imunitetom.

Obolevanje od meningitisa se javlja u toku cele godine, ali su bakterijski meningitisi češći tokom zime i u proleće, a virusni tokom leta i početkom jeseni

KARAKTERISTIKE OBOLJENJA

Vreme od momenta zaražavanja do pojave znakova bolesti je različito u zavisnosti od prouzrokovača. Kod bakterijskih meningitisa iznosi najviše 2-4 dana, kod virusnih oko 10 dana, a može i duže.

Bolest obično počinje naglo sa povišenom temperaturom, fotofobijom, jakom glavoboljom, mučninom, povraćanjem i pojavom ukočenosti vrata.

Bakterijski meningitisi protiču sa teškom kliničkom slikom i kod neblagovremeno i neadekvatno lečenih mogu da dovedu do trajnih neuroloških oštećenja i smrtnog ishoda (od 5 do 15%).

Virusni meningitisi imaju blaži tok i bolju prognozu od bakterijskih, tako da se najveći broj obolelih izleči bez posledica.

KAKO DA SE ZAŠTITIMO OD MENINGITISA?

Da bi se smanjio rizik obolevanja od meningitisa potrebno je smanjiti gustinu smeštaja dece u dečijim objektima uz češće provetravanje prostorija i održavanje higijene prostora i higijene ruku.

Da bi smo se zaštitili od virusnih meningitisa treba izbegavati kupanje u rekama i bazenima čija voda nije podvrgnuta kontroli higijenske ispravnosti.

Protiv nekih bakterijskih meningitisa postoji vakcina: konjugovana vakcina protiv Haemophyllus influenzae tip B za decu uzrasta od 2 meseca do 5 godina, polisaharidna vakcina protiv meningokoka grupe A i C za lica starija od 18 meseci i polisaharidna pneumokokna vakcina protiv pneumokoka (Streptococcus pneumoniae) za lica starija od 2 godine. Vakcinacijom se značajno smanjuje obolevanje od navedenih meningitisa i pojave komplikacija.

Osobe koje imaju povišenu temperaturu, fotofobiju, jaku glavobolju, povraćanje, ukočenost vrata i sl. treba odmah da se jave lekaru u cilju  postavljanje dijagnoze, otkrivanja eventualnog uzročnika i adekvatnog lečenja.

Obolele osobe treba izolovati u bolnici ili kod kuće.

U slučaju pojave bakterijskog meningitisa sprovodi se hemioprofilaksa - zaštita zdravih lica iz neposrednog kontakta sa obolelim (porodica, kolektiv) davanjem antibiotika u zavisnosti od vrste uzročnika.

VAŽNO JE ZNATI

Meningitisi

Sumnja na meningitis postoji kod osobe koja naglo dobije povišenu temperaturu, fotofobiju, jaku glavobolju, mučninu, povraćanje i ukočenost vrata.

Uzročnici meningitisa su različite vrste bakterija i virusa. Bakterijski meningitisi daju težu kliničku sliku i mogu da dovedu do trajnih neuroloških oštećenja i smrtnog ishoda. Virusni meningitisi imaju blaži tok i bolju prognozu.

Obolele osobe treba izolovati u bolnici ili kod kuće.

Kod zdravih osoba iz neposrednog kontakta sa obolelim od bakterijskog meningitisa sprovodi se hemioprofilaksa – davanje antibiotika u zavisnosti od vrste uzročnika.

Vakcinacija lica protiv bakterijskih meningitisa  za koje postoji vakcina značajno smanjuje obolevanje, pojavu komplikacije i smrtnosti.

Na području Beograda registruje se pojedinačno obolevanje od meningitisa. Oko 60% registrovanih meningitisa je izvazvano virusima. U 2009. godini epidemiološka situacija je uobičajena i pod kontrolom

(Izvor: Gradski zavod za javno zdravlje)